آيا شناخت ، امكانپذير است حتماً از مطرح كردن اين سؤال در شگفتى فرو خواهيد رفت كه اصلا چطور شده چنين سؤالى به ذهن بشرى خطور كرده است كه « آيا شناخت امكان پذير است » بلى ، اين سؤال مطرح شده است و اگر وضع روانىتان را بتوانيد مهار كنيد ، پاسخ اين سؤال را از سوفسطائيها بشنويد كه مىگويند : « نه هرگز » ، ما نمىتوانيم به هيچ چيزى شناخت پيدا كنيم آرى ، مطالعه كنندهء محترم بازيگريهاى ذهن بشرى از اين بازيچه‌ها بسيار دارد . مگر يادتان نيست كه نيهيليست مىگويد : من به وجود خودم هم اطمينان ندارم مثل اين كه به يك كودك بگوئيد : حرف بزن ، مگر زبان ندارى او در پاسخ شما بگويد : نه خير ، من زبان ندارم بهر حال به سوفسطائىها نسبت داده شده است كه آنان امكان شناخت را نفى كرده‌اند . مطالبى را كه ممكن است براى ادعاى خود مستند قرار بدهند ، متذكر مىشويم و پاسخهايى كه به نظر مىرسد مطرح مىنمائيم : 1 - اختلاف در موضعگيرىهاى درككننده كه موجب اختلاف در درك شده‌ها مىباشد . يك كوه بسيار مرتفع را از فاصلهء دور مانند يك تپه مىبينيم . پنكهء پرقى در حال حركت را يك دائره درك مىكنيم . در كنار خط راه آهن مىايستيم ، دو خط از برابر چشمان ما مىگذرد ، هر چه كه بدورتر مىنگريم اين دو خط به يكديگر نزديك ميشوند و كم كم به صورت يك زاويه و سپس يك خط ديده ميشوند . اگر سه استكان آب داشته باشيم ، آبى كه در استكان دست